Aeternam — Epitafium dla Gazy

Bernat Vivancos · ur. 1973

Aeternam 2014 a 8 10′

Introit Mszy za zmarłych

Część Requiem katalońskiego kompozytora, przez lata związanego z chórem chłopięcym Escolania de Montserrat. Podstawą jest Introit Mszy za zmarłych — słowa odmawiane nad grobami od wieków. Vivancos zestawia współczesną heterofonię z prostotą dawnego chorału.

Tekst i przekład

Requiem æternam dona eis, Domine, et lux perpetua luceat eis.

Wieczny odpoczynek racz im dać, Panie, a światłość wiekuista niechaj im świeci.

Mikołaj Zieleński · 1560–1620

Vox in Rama 1611 a 4 4′

Motet ze zbioru Communiones totius anni, wydanego w Wenecji w 1611 roku. Tekst — werset Jeremiasza przywołany w Ewangelii Mateusza — Zieleński opracował tak, że nakładające się głosy same stają się krzykiem. Rachel, matka Józefa i Beniamina, jest w tradycji biblijnej figurą matki opłakującej wszystkie niewinne ofiary; motet śpiewano w liturgii dnia Świętych Młodzianków.

Tekst i przekład

Vox in Rama audita est, ploratus et ululatus multus. Rachel plorans filios suos, noluit consolari, quia non sunt.

Krzyk usłyszano w Rama, płacz i jęk wielki. Rachel opłakuje swe dzieci i nie chce utulić się w żalu, bo ich już nie ma.

Arvo Pärt · ur. 1935

Da pacem Domine 2004 a 4 6′

antyfona średniowieczna

Napisane na prośbę Jordiego Savalla trzy dni po zamachach w Madrycie 11 marca 2004 roku. Pärt wpisał średniowieczną antyfonę w swój styl tintinnabuli, odnaleziony po dziesięcioletnim okresie twórczego milczenia. Prosta formuła wraca tu jak oddech — trwa, zamiast prowadzić do kulminacji.

Tekst i przekład

Da pacem, Domine, in diebus nostris, quia non est alius, qui pugnet pro nobis, nisi tu, Deus noster.

Obdarz nas pokojem, Panie, w naszych czasach, bo nie ma nikogo, kto by walczył za nas, prócz Ciebie, Boże nasz.

Ola Gjeilo · ur. 1978

Serenity 2010 a 8 + wiolonczela 6′

O magnum mysterium · responsorium Bożego Narodzenia

Norweski kompozytor opracował responsorium O magnum mysterium na chór i solową wiolonczelę. Głos instrumentu, porównywany do ludzkiego, prowadzi z chórem intymny dialog. Tekst mówi o narodzinach — w tym programie o narodzinach Księcia Pokoju.

Tekst i przekład

O magnum mysterium, et admirabile sacramentum, ut animalia viderent Dominum natum, iacentem in praesepio: Beata Virgo, cujus viscera meruerunt portare Dominum Christum. Alleluia.

O wielka tajemnico i cudowny sakramencie, że zwierzęta ujrzały narodzonego Pana, leżącego w żłobie. Błogosławiona Dziewico, której łono zasłużyło, by nosić Chrystusa Pana. Alleluja.

Hanna Havrylets · 1958–2022

Prayer · Молитва до Пресвятої Богородиці a 8 5′

Modlitwa do Przenajświętszej Bogurodzicy

Kompozytorka, uczennica Myrosława Skoryka, była jedną z czołowych postaci ukraińskiej muzyki współczesnej. Zmarła w Kijowie w 2022 roku, w pierwszych dniach rosyjskiej inwazji, gdy dostęp do pomocy medycznej był ograniczony. Jej modlitwa do Bogurodzicy, oparta na prostych liniach melodycznych, brzmi dziś jak świadectwo.

Tekst i przekład

Пресвятая Богородице, вислухай нас. Пресвятая Богородице, будь нам заступницею. Всесильною Твоєю рукою допоможи нам Перемогти ворогiв, що напали.

Przenajświętsza Bogurodzico, wysłuchaj nas. Przenajświętsza Bogurodzico, bądź nam orędowniczką. Swą wszechmocną ręką pomóż nam pokonać wrogów, którzy nas napadli.

Antonio Lotti · 1667–1740

Crucifixus przed 1717 a 8 4′

z Credo Mszy

Fragment Credo z mszy Lottiego, kompozytora działającego w Wenecji na przełomie XVII i XVIII wieku. Zachowały się jego liczne opracowania tego tekstu na różne obsady; wersja ośmiogłosowa należy do najbardziej przejmujących. Chromatyczne prowadzenie głosów i gęsta faktura tworzą obraz ciężaru krzyża — barokowa ekspresja podporządkowana teologii pasyjnej.

Tekst i przekład

Crucifixus etiam pro nobis sub Pontio Pilato: passus, et sepultus est.

Ukrzyżowany również za nas, pod Poncjuszem Piłatem został umęczony i pogrzebany.

Caroline Shaw · ur. 1982

and the swallow 2017 a 8 4′

Amerykańska kompozytorka, laureatka Nagrody Pulitzera, napisała ten utwór na zamówienie Nederlands Kamerkoor do cyklu „150 Psalms”. Kameralna obsada i lekka faktura odróżniają go od reszty programu: zamiast lamentu — obraz najmniejszych stworzeń, które przy ołtarzu znajdują gniazdo. Tym samym psalmem zespół zamknął zapowiedź wieczoru: nadzieją, że nadejdzie dzień, kiedy każdy będzie mógł wypowiedzieć „Jak miłe są przybytki Twoje, Panie”.

Tekst i przekład

How beloved is your dwelling place, o lord of hosts. My soul yearns, my heart and my flesh cry [out]. The sparrow found a house, and the swallow her nest, where she may raise her young. They pass through the Valley of Bakka, they make it a place of springs; the autumn rains cover it with pools.

Jak miłe są przybytki Twoje, Panie Zastępów! Dusza moja pragnie i tęskni [do przedsieni Pańskich.] Moje serce i moje ciało radośnie wołają [do Boga żywego.] Nawet wróbel dom sobie znajduje i jaskółka gniazdo, gdzie złoży swe pisklęta. Przechodząc doliną Baka, przemieniają ją w źródło, a wczesny deszcz błogosławieństwem ją okryje.

John Tavener · 1944–2013

Mother of God, here I stand 2003 a 4 3′

tekst: Michaił Lermontow

Część monumentalnego cyklu The Veil of the Temple (Zasłona Przybytku), prawykonanego w londyńskim Temple Church w 2003 roku; tekst pochodzi z poezji Michaiła Lermontowa. Muzyka trwa w zupełnej statyce, bez kulminacji — jak ikona w dźwięku. W tym programie cisza jest kulminacją: gestem zawierzenia ofiar Gazy.

Tekst i przekład

Mother of God, here I stand now praying, Before this icon of your radiant brightness, Not praying to be saved from a battlefield; Not giving thanks, nor seeking forgiveness For the sins of my soul, nor for all the souls Numb, joyless and desolate on earth; But for THEM alone, whom I wholly give you.

Matko Boża, oto stoję na modlitwie przed ikoną Twego światła. Nie proszę o wybawienie z pola bitwy, nie składam dziękczynienia, nie błagam o odpuszczenie grzechów mej duszy ni dusz wszystkich, otępiałych, bez wesela, opuszczonych na ziemi. Lecz tylko za NICH, których całkowicie Tobie oddaję.

John Tavener · 1944–2013

A Hymn to the Mother of God 1985 a 12 · SAATBB + SAATBB 4′

tekst z liturgii bizantyjskiej

Jeden z najbardziej znanych utworów chóralnych Tavenera, napisany ku pamięci jego matki, do tekstu z liturgii bizantyjskiej. Kompozytor zestawia dwa sześciogłosowe chóry, których nakładające się frazy tworzą rezonans i przestrzeń — dialog ziemi z niebem. Ostatni refren przenosi wieczór od bólu ku obietnicy.

Tekst i przekład

In you, O Woman full of grace, the angelic choirs and the human race, all creation rejoices. O sanctified temple, mystical paradise, glory of virgins, in you God was made flesh and became a child, He who is our God before all ages. He made your womb a throne, and made it wider than the heavens. In you, O Woman full of grace, all creation rejoices. Glory to you.

W Tobie, o Niewiasto pełna łaski, chóry anielskie i rodzaj ludzki — całe stworzenie raduje się. O uświęcona świątynio, mistyczny raju, chwało dziewic, w Tobie Bóg stał się ciałem i stał się Dziecięciem, Ten, który jest naszym Bogiem od wieków. On uczynił Twoje łono tronem i sprawił, że stało się szersze niż niebiosa. W Tobie, o Niewiasto pełna łaski, całe stworzenie raduje się. Chwała Tobie.